Mondkapjesplicht voor mensen met een beperking of ziekte

Deze informatie komt van Van rijksoverheid.nl. Helaas is de tekst niet in begrijpelijke taal (B1) geschreven.

Vanaf 1 december geldt in Nederland in publieke binnenruimtes een mondkapjesplicht, bijvoorbeeld in winkels, in het openbaar vervoer of de bibliotheek. Dit geldt in principe ook voor mensen met een beperking.

Sommige mensen hoeven echter vanaf 1 december geen mondkapje te dragen op plekken waar dat verplicht is. Hieronder vindt je informatie wie uitgezonderd is van de plicht om een mondkapje te dragen en hoe zij dit kunnen aantonen.

Uitzonderingen voor dragen mondkapje

Er geldt een uitzondering voor mensen die vanwege hun beperking of ziekte geen mondkapje kunnen dragen. Het kan zowel om zichtbare, als onzichtbare beperkingen of ziektes gaan. Concreet gaat het om:

  • Mensen die vanwege hun beperking of ziekte fysiek niet in staat zijn een mondkapje te dragen of op te zetten. Bijvoorbeeld door een aandoening aan hun gezicht;
  • Mensen die door het dragen van een mondkapje last krijgen van hun gezondheid. Bijvoorbeeld door een longaandoening;
  • Mensen die ernstig ontregeld raken van het dragen van een mondkapje. Bijvoorbeeld vanwege een verstandelijke beperking of psychische aandoening. De uitzondering geldt ook voor hun begeleiders;
  • Mensen en hun begeleiders van mensen die afhankelijk zijn van non-verbale communicatie, zoals liplezen.

Informatie tonen voor uitzondering

Of je onder de uitzondering valt, hangt af van jouw persoonlijke situatie. Dat betekent dat je zelf moet aantonen waarom je in aanmerking komt voor uitzondering van de mondkapjesplicht.  Medewerkers van politie, boa’s maar ook personeel van een winkel of van een OV-bedrijf kunnen je vragen om dat aannemelijk te maken. Je kunt het op verschillende manieren aantonen. Voorbeelden zijn:

  • Het dragen van een faceshield – als dat wel mogelijk is;
  • een kaartje laten zien waarmee je je beroept op de vrijstelling (zie onder)
  • een briefje van een (huis)arts, behandelaar of instelling;
  • een verklaring van een begeleider of een naaste die gebeld kan worden;
  • een hulpmiddel of relevante medicijnen laten zien.

Als er voor jou een andere manier is om aan te tonen dat je onder de uitzondering valt, dan kun je die ook gebruiken.

Om je extra te ondersteunen bij het aantonen dat je onder de uitzondering valt en om te zorgen voor meer eenduidigheid bij de handhaving, is er in overleg met cliëntenorganisaties gewerkt aan een kaartje voor jou als cliënt. Op het kaartje staat duidelijk dat je je beroept op de uitzondering. Dit kaartje kun je als eerste tonen aan een handhaver. Je kunt op dit kaartje desgewenst eigen informatie toevoegen; bijvoorbeeld in het kort de reden van het niet dragen van een mondkapje, een naam en telefoonnummer van jouw behandelaar of een naaste of een stempel of sticker van uw zorginstelling.

Bewijs voor uitzondering uitprinten

Er is een kaartje voor mensen die vanwege ziekte of beperking geen mondkapje dragen. Dit kaartje wordt door zorgaanbieders en cliëntenorganisaties verspreid. Je kunt dit zelf uitprinten.

Medische gegevens laten zien niet verplicht

Je bent niet verplicht om medische gegevens te laten zien, maar dat kan wel als je dat zelf wilt. Als je liever geen medische gegevens toont, dan moet je een andere manier gebruiken om aan te tonen dat je onder de uitzondering valt.

Gevolgen van niet aantonen aandoening

Als je niet kan of wil aantonen dat je onder de uitzondering valt, dan moet je misschien wel de ruimte verlaten of kun je een boete krijgen. Medewerkers van politie, boa’s maar ook personeel van een winkel of van een OV-bedrijf moeten namelijk kunnen controleren of je onder de uitzondering valt.

Niet eens met een coronaboete

Krijgt je een boete omdat je geen mondkapje op hebt/had en val je onder de uitzondering van de mondkapjesplicht, dan kun je tegen deze boete in verzet gaan. Op de boete staat aangegeven waar en hoe dit kan.  

Medische verklaring nodig in vliegtuig

In het vliegtuig zijn mondkapjes verplicht. Indien je geen mondkapje kunt dragen kunnen vliegtuigmaatschappijen je wel vragen om een verklaring van een arts. Neem contact op met jouw luchtvaartmaatschappij als je hier vragen over hebt.

Geen vrijstellingskaart kopen

Er zijn bedrijven actief die zogenaamde vrijstellingskaarten verkopen, maar deze kaarten zijn door deze bedrijven zelf bedacht en zijn niet met cliëntenorganisaties besproken. Je hoeft namelijk niet te betalen voor zo’n kaartje. Hoe je kunt aantonen dat je onder de uitzondering valt is hierboven aangegeven.

Faceshields

Een spatscherm (faceshield) bedekt de neus en mond niet volledig, en geldt daarom niet als wettelijk alternatief voor een mondkapje. Bekijk welke mondkapjes goed zijn om te gebruiken.

Als je vanwege jouw beperking of ziekte geen mondkapje kan dragen, maar wel een faceshield, dan mag je daar wel voor kiezen. Met een faceshield kun je vaak rekenen op begrip bij handhavers. Als je een faceshield draagt zullen handhavers je in de meeste gevallen niet eens meer vragen om aanvullend bewijs, omdat je met het dragen van een faceshield laat zien dat u uw eigen gezondheid en die van anderen in het oog wil houden.

Winkels mogen vragen naar reden van uitzondering

Een winkel is een publieke binnenruimte. Daardoor is het dragen van een mondkapje vanaf 1 december ook in winkels verplicht. Een winkel mag mensen zonder mondkapje niet zomaar weren. Zij mogen je wel vragen aan te tonen dat je onder de uitzondering valt. Maar als je kunt aantonen dat je onder de vrijstelling valt, dan mag je uiteraard gewoon boodschappen doen. Supermarkten hebben speciale openingstijden voor kwetsbare doelgroepen.

Een winkelier is binnen de wettelijke mondkapjesplicht niet verplicht om handhavend op te treden als je geen mondkapje draagt in de winkel. Je kunt dan ook geen boete krijgen van een winkelier, dat kunnen alleen de handhavers. Wel mag een winkelier je vragen of je een geldige reden hebt om geen mondkapje te dragen.